Tarih

Osmanlı Neden Yıkıldı ?

Osmanlı 627 yıl 3 kıtada hüküm sürmüş büyük bir imparatorluk. Batıya göre doğunun roma imparatorluğu. O denli kuvvetli o denli güçlü ki bir dönem Fransızlar feodal yapıda sorunlar nedeniyle Osmanlı askeri üniforması sipariş etmiştir. Bu elbiseler ile otoriteyi sağlamaya çalışmıştır. Yani askerin değil üniformanın bile iş gördüğü olmuştur.

Balkan fetihlerinde savaşmadan teslim olan kaleler olmuştur. Mehterin sesini duyan askerler kaçmış, Osmanlı ordusu şehre kan dökmeden girmiştir. Peki böylesine güçlü, zengin ve harika bir coğrafyada bulunan bu imparatorluk neden yıkıldı ? hiç merak ettiniz mi ? Eğer merak ettiyseniz yıkılma dönemine göz gezdirmişsinizdir. Lakin duraklama döneminden başlamak çok daha mantıklı cevaplar verecektir.

1- Milliyetçilik Akımı

Fransız ihtilali ile ortaya çıkan insanların milliyetçilik duyguları ile ırkçı yapılara girmesi büyük ve çok uluslu imparatorlukları tehdit etmeye başlamıştı. Osmanlı İmparatorluğu çok uluslu (72 ümmetli bir imparatorluk) olduğu için bu tehdit çok yakından gelmekteydi. Milliyetçilik akımı sonrası osmanlıda isyanlar başlamış kopuşlar ayrışmaları tetiklemiştir.

2- Batılaşmanın Geç Kalınması

İbrahim Müteferrika, mabaayı Osmanlı topraklarına getirdiğinde bile hala bunun şeytan işi olduğunu idda edenler olmuştu. Osmanlı en kuvvetli dönemini batıdan üstün olduğu dönemlerde yakalamış, fetihlerde oldukça başarılı sonuçlar almıştı. Duraklama döneminde batıda birçok önemli gelişmeler olmuş ve Osmanlı bu gelişmeleri takip edememiştir.

3- Coğrafi Keşifler

Keşiflere katılmayan büyük ülkelerin başında olan Osmanlı yine bu dönemin sonuçlarının ağır yaşanacağını hiçbir zaman düşünememiştir. İpek ve Baharat yollarının topraklarından geçtiğini bilir ve buradan gelecek vergilerle zaten kendini idame ettireceğini düşünüyordu. Lakin coğrafi keşiflerin yeni kıtalar yeni yollar açması sonucu bu yolların çokta bir önemi kalmadı. Bu nedenle çok büyük gelir kapısıda kapanmış olmuştu.

4- Sanayi Devrimi

Avrupa keşfedilen topraklardan gelen hammaddeleri işleyerek fabrikasyon üretime geçmiş dış pazar arayışına girmişti. Osmanlı gibi geri kalmış topraklar iç gıdıklıyor ve batılı ülkeler ürünlerini bu pazarda satarak (daha ucuza) yerli üretimi bitirmeye ve yine aynı ülkeden hammaddeleri temin edip işleyip onlarca katına satarak ekonomiyi içinden çıkılmaz bir duruma sürüklüyordu.

5- Dış Borçlar

Sanayi devrimi sonrası ve savaşlar sonrası dış borçlar başladı. Osmanlı son döneminde Düyun-u Umumiye aracılığı ile yabancı alacak sahipleri borçlarını tahsil etmek için gelirin tamamına el koymuştur. Parası olmayan bir ülkenin ayakta durması ne kadar sürerdi ?

6- Kapitilasyonlar 

İmtiyazlar olarak adlandırılan bu antlaşmalar, ikili olmakla birlikte imtiyazın verildiği ülkenin diğer ülke topraklarında serbestçe ticaret yapması ve iç pazarı berbat etmesi durumu. İlk kapitilasyon, fransızlara verilmiştir. Son İngiliz kapitilasyonlarında Osmanlı tamamen pazar haline gelmiştir.

7- Yönetimsel Eksikler

Tarihte başarılı padişahlar görsekte, birçokta başarısız padişah ve devlet adamı olmuştur. Bu insanlar kendi mefaatlarını halkın menfaatlarının üstünde tutmuş ve böylece rüşvet, devlet idaresinin yetersizliği, yönetilemeyen topraklar, toplanamayan vergiler, iç huzursuzluklar Osmanlı’nın yapısal anlamda da kan kaybetmesini, beceriksiz padişahlar koltuk sevdası nedeniyle diğer ülke ve devletlere imtiyaz vermesi ile yıkılmayı tetiklemiştir.

8- Sürekli Savaş Durumu

Hasta Adam olarak adlandırılan Osmanlı, bir ülkeyle savaşa girdiğinde balkanlarda bitmek bilmeyen isyanlar başlar, cephe sayısı artardı. Savaşın bitmesi  ile isyanların bastırılması, diğer komşu ülkelerin Osmanlı’ya yeniden savaş açmasıyla devam ederdi. Yani hiç bitmeyen bir kısır döngü gibi bu hasta adamı dövüp birşeylerini çalmayı adet edinmiş komşu ülke ve imparatorluklar Osmanlı’nın yıkılmasını tetiklemiştir. Bunlar, Ruslar, İranlılar, Avusturya Macaristan, İtalya’dır.

9- Girmek istemese de 1.Dünya Savaşı

Osmanlı İmparatorluğu 1.Dünya savaşına taraf olup savaşmak istemedi. Lakin 2 Alman gemisi, savaşta yeni cepheler açarak savaşı kazanacağını düşündüğünden Osmanlı bayrağı takarak, Rus limanlarını bombaladı. Bunun ardından Rusya, Osmanlı İmparatorluğuna savaş açtı. Daha sonra Osmanlı’da Almanların yanında savaş girdi.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı